Nhân Cơ, Lâm Đồng: Thiếu 430 lô tái định cư, nhiều dự án bô xít tiếp tục chậm tiến độ

Nhiều dự án khai thác bô xít và chế biến alumin tại Lâm Đồng đang tiếp tục đối mặt với hàng loạt khó khăn liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư. Đáng chú ý, tại khu vực Nhân Cơ, số lượng lô tái định cư còn “nợ” người dân đã lên tới 430 lô, khiến tiến độ nhiều dự án trọng điểm bị kéo dài nhiều năm.

Việc chậm bàn giao mặt bằng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác quặng bô xít mà còn tác động đến các hạng mục hồ, đập phục vụ sản xuất của Nhà máy Alumin Nhân Cơ, một trong những dự án công nghiệp trọng điểm tại khu vực Tây Nguyên.

Nhân Cơ đang thiếu nghiêm trọng quỹ đất tái định cư

Theo báo cáo từ chính quyền địa phương, xã Nhân Cơ hiện đang triển khai nhiều dự án kiểm kê, đền bù, hỗ trợ tái định cư để phục vụ thu hồi đất cho các dự án bô xít. Tổng diện tích cần hoàn thành công tác kiểm kê, bồi thường và giải phóng mặt bằng gần 100ha.

Tuy nhiên, quá trình triển khai đang gặp rất nhiều vướng mắc. Một số hộ dân chưa đồng thuận với phương án đền bù, đặc biệt là đối với các loại cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, măng cụt và cây lâu năm. Điều này khiến công tác kiểm kê và thu hồi đất bị đình trệ trong thời gian dài.

Khó khăn lớn hơn nằm ở việc địa phương chưa có đủ quỹ đất tái định cư để bố trí cho người dân thuộc diện được hỗ trợ. Theo quy định của Luật Đất đai, chỉ khi hoàn thành việc bố trí tái định cư thì cơ quan chức năng mới có thể tiến hành thu hồi đất. Tuy nhiên, thực tế hiện nay quỹ đất tái định cư tại Nhân Cơ gần như không còn.

TKV còn “nợ” người dân 430 lô tái định cư

Theo báo cáo của Công ty Nhôm Đắk Nông – TKV, từ năm 2006 đến nay, trong quá trình triển khai Nhà máy Alumin Nhân Cơ và dự án khai thác mỏ bô xít Nhân Cơ, tổng số lô tái định cư chưa thể bàn giao cho người dân hiện là 430 lô.

Trong thời gian chờ địa phương bố trí đất ở mới, doanh nghiệp vẫn phải hỗ trợ chi phí thuê nhà cho các hộ dân bị thu hồi đất. Đây là một trong những nguyên nhân khiến chi phí vận hành tăng lên và tiến độ triển khai các dự án phụ trợ tiếp tục bị kéo dài.

Hiện địa phương đã quy hoạch 3 khu tái định cư với tổng diện tích khoảng 55ha, nhưng việc triển khai vẫn chưa thể thực hiện do chồng lấn quy hoạch khoáng sản, thiếu đất san lấp và vướng nhiều thủ tục pháp lý.

Hồ bùn đỏ và nhiều hạng mục sản xuất đang bị ảnh hưởng

Một trong những dự án bị ảnh hưởng rõ nhất hiện nay là Khoang số 3 của hồ bùn đỏ, hạng mục có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì sản xuất của Nhà máy Alumin Nhân Cơ.

Theo Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam, dự án này cần thu hồi hơn 8ha đất của 20 hộ dân. Tuy nhiên đến nay vẫn còn 5 hộ chưa đồng thuận với phương án đền bù, trong đó có 1 hộ thuộc diện tái định cư. Điều này khiến tiến độ thi công bị chậm nhiều tháng.

UBND xã Nhân Cơ cho biết địa phương đã tổ chức bảo vệ thi công tại một số hạng mục từ ngày 20/4/2026, đồng thời tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân hợp tác. Nếu đến ngày 25/5/2026 công tác vận động không đạt kết quả, địa phương sẽ triển khai các biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Bảo Lâm cũng gặp vướng mắc trong khai thác bô xít

Không chỉ tại Nhân Cơ, quá trình thu hồi đất phục vụ khai thác bô xít tại khu vực Bảo Lâm cũng đang gặp nhiều khó khăn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, hiện gần 29ha đất phục vụ khai thác của Công ty Nhôm Lâm Đồng – TKV vẫn chưa thể bàn giao do vướng các thủ tục liên quan đến chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, bồi thường rừng và khai thác tận dụng rừng trồng.

Lâm Đồng thúc đẩy tháo gỡ để bảo đảm tiến độ các dự án chiến lược

Hai dự án bô xít – alumin tại Nhân Cơ và Bảo Lâm hiện là các dự án công nghiệp trọng điểm, đóng vai trò lớn trong phát triển kinh tế địa phương. Chỉ riêng năm 2025, hai dự án đã đóng góp hơn 2.000 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước.

Tháng 2/2026, tỉnh Lâm Đồng đã chấp thuận chủ trương nâng cấp, mở rộng hai dự án này với tổng mức đầu tư khoảng 60.000 tỷ đồng. Vì vậy, việc tháo gỡ nút thắt tái định cư, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện pháp lý đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết để đảm bảo tiến độ cho các dự án công nghiệp chiến lược trong giai đoạn tới.