Rà soát toàn tỉnh, đa số xã chưa đạt tiêu chí
Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng, sau quá trình rà soát các đơn vị hành chính cấp xã đủ điều kiện thành lập phường, chỉ có 3 xã đáp ứng tiêu chuẩn, trong khi có tới 100 xã chưa đạt yêu cầu.
Trước đó, Sở Nội vụ đã đề nghị 103 xã trên địa bàn (không bao gồm 20 phường và một đặc khu) tiến hành rà soát và đề xuất. Tuy nhiên, đến thời điểm tổng hợp, chỉ có 3 địa phương gửi báo cáo đề xuất lên phường.

Ba địa phương đủ điều kiện lên phường
Ba xã được xác định đủ điều kiện gồm: Đức Trọng, Cư Jút và Hàm Thuận Nam.
Trong đó, xã Đức Trọng có quy mô dân số gần 89.000 người, thu nhập bình quân đạt khoảng 110 triệu đồng/người/năm và đạt tổng điểm đánh giá vượt mức quy định. Đây là khu vực có lợi thế lớn về hạ tầng giao thông với sự hiện diện của sân bay Liên Khương và các tuyến quốc lộ kết nối vùng.
Xã Cư Jút cũng đạt điểm số cao với dân số hơn 50.000 người, thu nhập bình quân trên 75 triệu đồng/người/năm, đồng thời giữ vai trò trung tâm giao thương, kết nối khu vực biên giới.
Trong khi đó, xã Hàm Thuận Nam có tỷ lệ đô thị hóa cao, là trung tâm phát triển của khu vực, đạt tiêu chuẩn đô thị loại III và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí cần thiết để lên phường.
Nguyên nhân nhiều xã chưa đạt chuẩn
Đối với 100 xã còn lại, theo đánh giá sơ bộ, phần lớn chưa đáp ứng các tiêu chí quan trọng như quy mô dân số đô thị, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, mức thu nhập bình quân, khả năng tự cân đối ngân sách và tỷ lệ hộ nghèo.
Việc thiếu đồng bộ về hạ tầng và tốc độ đô thị hóa cũng là yếu tố khiến nhiều địa phương chưa đủ điều kiện chuyển đổi mô hình hành chính.
Quy trình thành lập phường
Theo Sở Nội vụ, sau khi có ý kiến từ cấp có thẩm quyền, các bước tiếp theo sẽ được triển khai gồm khảo sát, xây dựng đề án, lấy ý kiến người dân, trình HĐND các cấp thông qua và hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ thẩm định.
Dự kiến hồ sơ sẽ được trình trước ngày 15/6 để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo quy định.
Tác động đến quá trình đô thị hóa
Việc chỉ có 3 xã đủ điều kiện lên phường phản ánh thực tế quá trình đô thị hóa tại nhiều khu vực vẫn còn chậm, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí phát triển đô thị hiện đại.
Tuy nhiên, đây cũng là cơ sở để tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch, thúc đẩy phát triển hạ tầng và kinh tế nhằm nâng cao chất lượng đô thị trong thời gian tới.
Kết luận
Kết quả rà soát cho thấy quá trình chuyển đổi từ xã lên phường tại Lâm Đồng còn nhiều thách thức, việc tập trung nguồn lực để nâng cao tiêu chí đô thị sẽ là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn tới.