Hệ thống giao thông đường bộ Việt Nam sắp bước vào giai đoạn phát triển mới khi Bộ Xây dựng công bố điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung thêm 5 tuyến cao tốc mới, nâng tổng số tuyến cao tốc được quy hoạch lên 46 tuyến với tổng chiều dài khoảng 10.106 km. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế và tạo động lực thu hút đầu tư trong nhiều thập kỷ tới.
Mạng lưới cao tốc Việt Nam mở rộng lên hơn 10.100 km
Theo quy hoạch điều chỉnh, hệ thống đường bộ cao tốc quốc gia sẽ gồm 46 tuyến, tổng chiều dài khoảng 10.106 km. Song song đó, mạng lưới 136 tuyến quốc lộ có tổng chiều dài khoảng 26.340 km tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng.
Ngoài việc bổ sung các tuyến cao tốc mới, quy hoạch còn điều chỉnh phạm vi của 12 tuyến quốc lộ, đồng thời chuyển 36 tuyến quốc lộ về địa phương quản lý nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và khai thác.
Việc hoàn thiện mạng lưới giao thông được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng kết nối giữa các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cửa khẩu quốc tế, cảng biển, sân bay và các vùng sản xuất trọng điểm trên cả nước.
Bổ sung 5 tuyến cao tốc mới trong quy hoạch
Điểm nhấn của lần điều chỉnh quy hoạch là việc bổ sung thêm 5 tuyến cao tốc có vai trò kết nối các khu vực còn thiếu hạ tầng giao thông.
1. Cao tốc Vành đai miền núi phía Bắc
Tuyến có chiều dài khoảng 327 km, kết nối từ cửa khẩu Tà Lùng (Cao Bằng) qua Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai đến Sơn La.
Đây là tuyến đường có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế khu vực miền núi phía Bắc, đồng thời tăng cường kết nối với các cửa khẩu quốc tế.
2. Cao tốc Vành đai Trung du phía Bắc
Tuyến dài khoảng 378 km, kết nối cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) với Sơn La thông qua Thái Nguyên và Lào Cai.
Tuyến đường góp phần hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn giữa các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, giảm áp lực cho các tuyến quốc lộ hiện hữu.
3. Cao tốc Hà Tĩnh – Cầu Treo
Có chiều dài khoảng 85 km, tuyến cao tốc này sẽ kết nối khu vực Bắc Trung Bộ với cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, góp phần thúc đẩy thương mại với Lào và khu vực Tiểu vùng sông Mekong.
4. Cao tốc Huế – A Lưới
Tuyến dài khoảng 45 km, kết nối khu vực phía Tây thành phố Huế với cao tốc Bắc – Nam phía Đông, mở rộng không gian phát triển kinh tế và du lịch vùng miền núi.
5. Cao tốc Phan Thiết – Bảo Lộc – Gia Nghĩa – Bu Prăng
Đây là một trong những tuyến cao tốc nhận được nhiều sự quan tâm với chiều dài khoảng 141 km.
Tuyến sẽ kết nối Bình Thuận, Lâm Đồng và Đắk Nông, tạo trục giao thông mới giữa Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đồng thời hỗ trợ phát triển logistics, du lịch và bất động sản dọc hành lang kinh tế này.
Điều chỉnh tiến độ nhiều tuyến cao tốc trọng điểm
Ngoài việc bổ sung các tuyến mới, quy hoạch còn điều chỉnh tiến độ đầu tư đối với nhiều dự án quan trọng như:
- Cao tốc Bắc – Nam phía Tây đoạn Ngọc Hồi – Gia Nghĩa.
- Cao tốc Bảo Hà – Lai Châu.
- Cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long.
- Cao tốc Vũng Áng – Cha Lo.
- Cao tốc Phú Yên – Đắk Lắk.
- Cao tốc Nha Trang – Liên Khương.
- Cao tốc TP.HCM – Vĩnh Long – Cần Thơ – Cà Mau.
Việc điều chỉnh nhằm phù hợp với nhu cầu phát triển thực tế cũng như khả năng cân đối nguồn lực đầu tư trong từng giai đoạn.
Địa phương được chủ động đầu tư nếu đủ nguồn lực
Một điểm mới đáng chú ý là quy hoạch cho phép các địa phương chủ động triển khai đầu tư trước năm 2030 đối với những tuyến dự kiến thực hiện sau năm 2030 nếu có khả năng cân đối nguồn vốn và bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Cơ chế này giúp các địa phương linh hoạt hơn trong phát triển hạ tầng, đồng thời tận dụng cơ hội thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngay khi điều kiện cho phép.
Tạo động lực phát triển kinh tế và liên kết vùng
Việc mở rộng mạng lưới cao tốc không chỉ giúp rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tạo điều kiện hình thành các hành lang kinh tế mới, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của nhiều địa phương.
Đặc biệt, các tuyến cao tốc kết nối Tây Nguyên, miền núi phía Bắc và khu vực duyên hải sẽ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng về nông nghiệp, du lịch, công nghiệp và logistics.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển hạ tầng đồng bộ đến năm 2050, việc điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường bộ được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn.