trantung031096@gmail.com
Thứ 2 - Thứ 7 : 8h - 17h
Bộ Xây dựng đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định về quản lý vật liệu xây dựng (VLXD) nhằm thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP. Dự thảo mới được xây dựng trong bối cảnh hệ thống pháp luật về xây dựng, đầu tư, môi trường và khoa học công nghệ đã có nhiều thay đổi căn bản, đòi hỏi một khung pháp lý cập nhật, đồng bộ và có tính dẫn dắt cho sự phát triển của ngành VLXD trong giai đoạn mới.
Với cấu trúc gồm 4 chương, 21 điều và 1 phụ lục, dự thảo Nghị định không chỉ khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực thi chính sách thời gian qua, mà còn hướng tới mục tiêu phát triển ngành VLXD theo hướng xanh – tuần hoàn – phát thải thấp, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Rà soát toàn diện để khắc phục bất cập
Thực tiễn triển khai Nghị định số 09/2021/NĐ-CP cho thấy, dù đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về VLXD, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Hệ thống phân loại và danh mục VLXD chưa bao quát đầy đủ các nhóm vật liệu mới; chiến lược phát triển VLXD giữa Trung ương và địa phương còn thiếu sự thống nhất; dữ liệu ngành chưa được tổ chức theo hướng dùng chung, liên thông.
Bên cạnh đó, tình trạng mất cân đối cục bộ về cung – cầu, khan hiếm vật liệu và biến động giá tại một số địa phương, đặc biệt với vật liệu san lấp phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm, đã bộc lộ rõ hạn chế trong năng lực dự báo và công cụ điều tiết thị trường. Đây là những vấn đề đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế quản lý VLXD phù hợp với giai đoạn phát triển mới.
Chuẩn hóa quản lý và định hướng phát triển VLXD
Dự thảo Nghị định mới kế thừa các quy định còn phù hợp của Nghị định số 09/2021/NĐ-CP, đồng thời sửa đổi, bổ sung và chuẩn hóa nhiều nội dung để bảo đảm thống nhất với Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và các luật liên quan.
Một nội dung trọng tâm là hoàn thiện quy định về Chiến lược phát triển VLXD ở Trung ương và Kế hoạch phát triển VLXD ở địa phương. Dự thảo làm rõ vai trò chủ trì của Bộ Xây dựng, cơ chế phối hợp liên ngành, đồng thời yêu cầu lồng ghép các nội dung về bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm, đổi mới công nghệ và loại bỏ công nghệ lạc hậu.
Đối với cấp địa phương, dự thảo chuẩn hóa nội dung và trình tự lập kế hoạch phát triển VLXD theo hướng gắn với nhu cầu đầu tư xây dựng thực tế, điều kiện nguồn cung tại địa phương và vùng, liên vùng. Đáng chú ý, Nghị định không thiết lập cơ chế can thiệp hành chính trực tiếp vào cung – cầu, mà tập trung vào dự báo, cảnh báo sớm và công khai thông tin thị trường.
Thúc đẩy vật liệu xanh và kinh tế tuần hoàn
Một điểm nhấn xuyên suốt của dự thảo là định hướng phát triển ngành VLXD theo mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Dự thảo đã bổ sung, chuẩn hóa danh mục và thuật ngữ VLXD, làm rõ các nhóm vật liệu ưu tiên phát triển như VLXD nhẹ, thân thiện môi trường, vật liệu phát thải thấp, vật liệu phù hợp điều kiện ven biển và hải đảo.
Song song đó, các chính sách khuyến khích nghiên cứu, đầu tư, sản xuất và sử dụng VLXD xanh, tái chế và thông minh được quy định theo nguyên tắc dẫn chiếu, bảo đảm thống nhất với pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai, tín dụng, môi trường và mua sắm công, tránh phát sinh thủ tục chồng chéo.
Dự thảo cũng nhấn mạnh nguyên tắc thu hồi, tái chế và sử dụng chất thải làm VLXD, thúc đẩy việc sử dụng tro, xỉ, thạch cao và phụ phẩm công nghiệp khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và môi trường, qua đó giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và môi trường.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý VLXD
Một điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung quy định về chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu quốc gia về VLXD. Theo đó, dữ liệu về VLXD sẽ được tích hợp vào hệ thống thông tin quốc gia về hoạt động xây dựng, bảo đảm dùng chung, liên thông và minh bạch.
Trách nhiệm cung cấp, cập nhật dữ liệu của các địa phương và doanh nghiệp được quy định rõ ràng, gắn với phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình. Đây được xem là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường khả năng dự báo, cảnh báo thị trường.
Kết luận
Với các nội dung được thiết kế theo hướng đồng bộ, hiện đại và dài hạn, dự thảo Nghị định về quản lý VLXD được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý ổn định và minh bạch, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới. Quan trọng hơn, Nghị định này sẽ đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của ngành VLXD theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp và dựa trên khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo.
